De Gemeente Bilzen lanceerde op 10 maart 2009 het project 'Bilzen Vlinderstad'. Hiermee wil de gemeente via sensibilisatie, communicatie én terreinacties werken aan de bescherming van de dagvlinderfauna. In onderstaand persbericht nav. de persconferentie op 10 maart, lees je meer over dit project.

 

P E R S C O N F E R E N T I E

 

Guy Swennen – schepen van milieu – stad Bilzen

 

 

 

Bilzen vlinderstad

 

Inleiding

Vraag het maar aan oudere mensen. Waar vroeger allerlei vlinders in grote aantallen rondvlogen zien we er nu nog maar een paar. Vele soorten vlinders zijn de voorbije jaren verdwenen. En van de soorten die u in ons land wel nog kunt zien, is de helft zeldzaam geworden. Veel vlindersoorten komen alleen nog in beschermde natuurgebieden voor.

Waarom minder vlinders?

Wat zijn de belangrijkste oorzaken van deze achteruitgang? Veel geschikte plekjes voor vlinders hebben plaats moeten maken voor huizen, wegen industrie en landbouw. Vroeger kwamen vlinders ook voor in landbouwgebieden maar ook daar zijn ze vrijwel verdwenen door het gebruik van mest en bestrijdingsmiddelen. Door het vele bouwen van huizen en wegen, zijn veel geschikte plekjes voor vlinders ver uit elkaar komen te liggen in ons landschap. De meeste vlinders kunnen echter niet ver vliegen en verdwijnen daardoor.

Limburgs programma

In het kader van het verdrag inzake het behoud van de biodiversiteit werd in 2002 het zesde milieuactieprogramma van de Europese Gemeenschap opgesteld. Dit werd in 2004 vertaald in het Countdown 2010 initiatief. Dit was een oproep aan iedereen om de handen in elkaar te slaan om de achteruitgang van de planten en dieren te helpen stoppen.

In Limburg hebben de provincie en de regionale landschappen een programma opgesteld waarmee een hele resem diersoorten werden geadopteerd door gemeentebesturen. De gemeenten zorgen dan voor een soortenbeschermingsactie voor de aan hen toegekende diersoort. Voor Bilzen was dit het dwergblauwtje.

Biodiversiteit

Meer dan negentig procent van de in Vlaanderen aanwezige dieren en planten vinden we ook in Limburg. Meer nog: heel wat zeldzame en bedreigde plant- en diersoorten komen uitsluitend in onze provincie voor. En deze biodiversiteit is heel belangrijk. Wereldwijd levert ze mensen heel wat op: een goede leefomgeving, gezond voedsel, drinkbaar water, een veilige thuishaven, controle en bestrijding van ziektes enzovoort.

Maar deze rijkdom verdwijnt. Om zeldzame en bedreigde soorten nieuwe kansen te geven werd een uniek project ontwikkeld: “Gemeenten adopteren Limburgse soorten”. Onze stad kreeg het dwergblauwtje toegewezen maar de stad wil dit verbreden naar alle soorten vlinders. Hierbij worden zoveel mogelijk mensen binnen de gemeente betrokken. Terreinacties zijn de spil waarrond alles draait maar ook communicatie, sensibilisatie en educatie krijgen hun plaats in dit project.

Uniek project

‘Bilzen vlinderstad’ is een uniek project in Limburg en zelfs in Vlaanderen. Het is de eerste keer dat een stad bescherming wil bieden aan vlinders. Bovendien wordt de ganse bevolking en de Bilzerse scholen erbij betrokken zodat dit vlinderproject een grote maatschappelijke impact heeft. Met dit project wil de stad de Bilzenaren nog meer natuurbewust maken.

Het belang van vlinders

Vlinders zijn een belangrijke schakel in de natuur, niet alleen werken de rupsen enorme hoeveelheden planten weg maar ook vormen zij een belangrijke voedselbron voor veel andere dieren. Vlinders spelen ook een rol in de bestuiving van planten, sommige plantensoorten bloeien 's nachts om o.a. nachtvlinders te lokken. Er zijn zowel soorten met een groot aanpassingsvermogen die een grote variëteit van biotopen kunnen overleven, als zeer gespecialiseerde vlinders die zich bij de geringste veranderingen niet meer kunnen handhaven.

Hun leefomgeving

De favoriete leefomgeving is voor iedere soort specifiek. Er zijn vlinders die zich hebben aangepast op bossen, heidevelden, graslanden, moerassen en meer duinachtige gebieden. Waar de vlinder voorkomt, hangt nauw samen met de waardplant van de rupsen, maar er zijn ook wel uitgesproken trekkende soorten. Daarnaast zijn ook lichtintensiteit, temperatuur en luchtvochtigheid van grote invloed op de overlevingskansen van de soort. Vooral de warmtebehoefte verschilt per soort; voor de meeste soorten ligt de ideale temperatuur tussen 20 en 25 graden Celsius.

De lichtintensiteit en de veranderingen van het dag- en nachtritme zijn van grote invloed op vlinders. Zoals alle insecten zijn vlinders sneller als ze door de zon zijn opgewarmd. Ook hebben vlinders een biologische klok die ze vertelt welk seizoen het is. Trekkende vlinders maken waarschijnlijk gebruik van gepolariseerd licht om hun route te bepalen.

Bilzen Vlinderstad

In Bilzen werd een werkgroep samengesteld die acties zal uitwerken voor de bescherming van het dwergblauwtje. Deze werkgroep kwam er evenwel snel achter dat de actieradius van het dwergblauwtje te beperkt was om de bevolking hiervoor te mobiliseren.

Daarom werd besloten het werkveld te verbreden tot alle vlinders en werd de werkgroep omgedoopt tot ‘vlinderwerkgroep’.

De actiepunten

De werkgroep zal een aantal projecten opstarten die kunnen bijdragen tot de bescherming van de vlinders.

vlinderinventarisatie

vrijwilligers

Er wordt een gebiedsdekkende inventarisatie gedaan van de vlinders in Bilzen. Meer dan 20 vaste vrijwilligers uit natuurverenigingen zullen vlinders tellen. Het hele grondgebied van Bilzen werd verdeeld in een honderdtal ‘UTM-hokken’. Iedere vrijwilliger krijgt één of enkele ‘UTM-hokken’ toegewezen.

Hiermee willen we uitzoeken op welke plekken er beheersmaatregelen ten voordele van de vlinders moeten genomen worden. Deze tellingen zullen gebeuren tussen april en augustus.

Bevolking

 Ook de bevolking kan actief deelnemen aan deze telling door de vlinders te tellen in hun woonomgeving en de gegevens (soort, aantal, plaats) door te geven per e-mail aan de milieudienst. De Bilzenaren kunnen gebruik maken van de ter beschikking gestelde vlinderposter (zie lager).

Bovendien wordt er op 1 en 2 augustus het nationale vlinderweekend georganiseerd.

aanplanten van planten

Buddlejastruiken

Op diverse openbare plaatsen in Bilzen zal de stedelijke groendienst Buddleja-struiken aanplanten. Dit zal ondermeer gebeuren aan de voetgangerstunnel aan het station, dorpsplein Martenslinde…

De vlinderstruik of herfstsering is een van die heesters die omwille van de lange bloei, en de geur massa’s vlinders lokken. De vlinderstruik is een sterke plant die weinig eisen aan de bodem stelt en bijgevolg in bijna alle tuinen kan aangeplant worden.

De groendienst zal het soortenaanbod in de loop van de volgende jaren diversifiëren.

bloemenmengsels

Inzaaien

De stad zal in samenwerking met de provincie Limburg en de Limburgse Imkersbond in de Damerstraat, Monnikenhof, Spelverstraat 90 en in Merem percelen inzaaien met bloemenmengsels zodat vlinders en bijen aangetrokken worden voor nectar. Dit gaat over een totaal van minstens 3 ha.

Oproep aan de Bilzenaren !

Daarnaast zal de stad Bilzen draaischijf zijn van het verdelen van bloemenzaad. Met deze doen we ook een oproep aan iedere Bilzenaar die enkele m² van zijn tuin wil inzaaien met dit mengsel. Het mengsel wordt gratis ter beschikking gesteld. De bevolking kan tot 8 april de aanvraag (aantal m² in te zaaien oppervlakte, naam en adres) indienen bij de milieudienst van de stad Bilzen, stedelijk administratief centrum, Deken Paquayplein 1, 3740 Bilzen.

De zaden zijn ter beschikking vanaf 15 april.

scholenprojecten

lessenpaketten

De stad wil de scholen betrekken bij dit project. Zo worden lessenpaketten samengesteld voor zowel de kleuter-, het lager en het lager middelbaar onderwijs. Een lessenpakket gaat over het leven van de vlinder, van ei over rups naar vlinder. Bovendien is er ook een praktijkles aan verbonden waarbij de kinderen in situ vlinders kunnen waarnemen en bestuderen.

            het venkelproject

De stad wil de scholen zelf vlinders laten kweken in hun eigen groene ruimte. Dit project loopt het ganse jaar door tot in de lente 2010. Hiervoor stellen we wat zaadgoed van venkel en wortel (rode peen) ter beschikking. Deze planten staan bekend als de perfecte waardplant voor de koninginnepage, de mooiste en grootste vlinder in Vlaanderen. Dit gamma van zaden zal in een later stadium uitgebreid worden.

vlinderwandeling

Er zal een vlinderwandeling uitgestippeld worden waarbij een gids de nodige uitleg kan geven. Dit gaat door op 2 augustus om 14 uur aan de Branderij, ter hoogte van de kapel van de weerstand in Hoelbeek.  Deze wandeling gaat door in het gebied waar voor Bilzen, misschien zelfs Limburg, de grootste densiteit is aan verschillende vlinders en aantallen vlinders.

informatie

Via de mediakanalen van de stad zullen op geregelde tijdstippen items over vlinders in Bilzen gepubliceerd worden. Zo zal er in mei een vlinderposter verschijnen in het informatieblad Dertien. Hiermee wil de stad de bevolking oproepen om vlinders te tellen in hun tuin. Bovendien wil de stad de inwoners ook aansporen om hun tuin vlindervriendelijk te maken.

enkele kleinere projecten

De stad organiseert in  het najaar een film- en diavoorstelling.

 Voor de geïnteresseerden is er op 19 mei een gratis vlindercursus met zowel een theoretische als praktische invulling. Inschrijven kan bij Martin Stinckens – 089 41 32 81.

Op 7 juni zal schepen Swennen de deelnemers een oorkonde of diploma overhandigen.

Besluit

Vlinders zijn een lust voor het oog. Zij zorgen voor net dat beetje extra, wat onze groene ruimten tot leven brengt. Het vrolijke gefladder van nectarzoekende vlinders, de verbazingwekkende groei van de rupsen, de wonderbaarlijke metamorfose van pop naar vlinder. Dat alles tracht de stad te bereiken met het project ‘Bilzen vlinderstad’. Het is de bedoeling initiatieven te nemen ter bescherming van de vlinders en dat zoveel mogelijk natuurgebieden, wegbermen, oevers en andere openbare ruimten vlindervriendelijk worden beheerd.

Meer info

Martin Stinckens – 089/41 32 81 - martin.stinckens@skynet.be